Srednja muzička škola "Čestmir Mirko Dušek" Tuzla

Mutacioni poremećaji glasa predstavljaju grupu glasovnih poremećaja koji zahvataju mlade – dječake i djevojčice u periodu puberteta. Glas jednog čovjeka odraz je njegove ličnosti, starosti, zdravstvenog i emotivnog stanja, a način na koji ga koristimo mijenja se kroz sva životna razdoblja: djetinjstvo, odraslu dob i starost.

 

Ljudski glas je osnova verbalne komunikacije i nastaje strujanjem zraka između glasnica, što dovodi do njihove vibracije. Ovaj proces naziva se fonacija. Fonacija je kompleksna, integralna funkcija cijelog organizma, a urednu fonaciju čine dva osnovna kvaliteta: čistoća i odgovarajuća visina glasa. Suprotno tome, termin disfonija odnosi se na poremećaj fonacije i može se manifestovati u više akustičkih formi.

Mutacioni poremećaji glasa (lat. vox mutationalis, engl. puberphonia) odnose se na grupu disfonija koje karakterizira uobičajena upotreba visokog glasa nakon puberteta, a čiji su uzroci različitog porijekla.

Tokom puberteta dolazi do značajnih promjena u larinksu, koje često nameću brojna pitanja: šta je normalan pubertetski glas, a kakav glas se smatra devijantnim? Fiziološka mutacija započinje kada se larinks povećava više u dubinu nego u visinu, čime se izdužuje vokalni ligament. Time se stvara niži tonalitet i dolazi do pada visine glasa za približno jednu oktavu kod dječaka. U tom periodu larinks je manje crvenkast, okolno tkivo je rastresitije, a glasnice se povećavaju po dužini i širini.

Mutiranje se može odvijati postepeno, uz jasno uočljive promjene u glasu, ali su moguće i nagle promjene koje se ponekad zamjenjuju s prehladom. Djevojčice su manje pogođene ovim promjenama, ali se promjene u glasu mogu primijetiti najčešće tokom predmenstrualnog perioda ili u vrijeme menarhe.

Poremećaj mutiranja glasa javlja se u ranoj adolescenciji, između 11. i 15. godine života, obično u odsustvu drugih poremećaja, te ne predstavlja stanje koje prolazi neopaženo. Javlja se kod oba pola, ali se češće manifestuje kod dječaka. Uticaj poremećaja mutacije na svakodnevni život uveliko se razlikuje od osobe do osobe. Okruženje, članovi porodice i određene karakterne crte pojedinca mogu značajno uticati na doživljaj vlastitog glasa. Osobe s ovim oblikom disfonije često se susreću s emocionalnim, psihičkim, socijalnim i profesionalnim poteškoćama.

Etiologiju mutacionih poremećaja glasa čine endokrini poremećaji, psihogeni poremećaji i/ili mišićna diskoordinacija, odnosno disfunkcija sa ili bez poznate etiologije. Ovi pacijenti se odlikuju glasom niskog intenziteta, izrazito visokim, dahtavim, promuklim i monotonim glasom, uz česte pojave „pucanja“ glasa.

Dijagnostički profil postavlja se relativno lako. Najčešće su to pacijenti muškog spola u pubertetu, s tipičnim fizičkim razvojem, uključujući i uredan razvoj sekundarnih spolnih karakteristika, dok je visina njihovog glasa znatno viša od očekivane za taj uzrast.

Mutacioni poremećaji glasa zahtijevaju poseban pristup zbog kombinacije fizičkih i psihosocijalnih faktora karakterističnih za ovu dobnu skupinu. Ukoliko se ne pristupi tretmanu, visok i izrazito neprirodan glas može postati hroničan i pratiti pojedinca tokom cijelog života. Smanjena kontrola glasa i promjene u boji glasa tokom vokalnih izvedbi mogu negativno uticati na psihosocijalno stanje mladih, što često dovodi do nelagode, izbjegavanja društvenih aktivnosti, smanjenog samopouzdanja i drugih posljedica.

Važno je naglasiti da je liječenje ovih poremećaja uglavnom uspješno. Mutacioni poremećaji glasa zahtijevaju multidisciplinarni pristup, a centralnu ulogu u tretmanu ima sam pacijent, uz jasnu motivaciju i odluku da radi na sebi i svom glasu. Cilj terapije nije samo korekcija visine glasa, već i normalizacija kvaliteta života pacijenta. Tretman provode otorinolaringolozi – fonijatri, logopedi i psiholozi. Ponekad je za postizanje odgovarajućeg glasa odrasle osobe dovoljna i jedna terapijska seansa.

Osnovu tretmana čine vokalna terapija i psihološko savjetovanje. Ukoliko ove metode ne daju rezultate, u određenim slučajevima, na zahtjev pacijenta, primjenjuju se i hirurški zahvati (tiroplastika).

Logoped provodi vokalnu terapiju s ciljem da pojedincu pomogne u uspostavljanju zdravog glasa koji je u skladu s njegovim godinama i spolom. Tehnike vokalne terapije kod mutacionih poremećaja glasa uključuju: vegetativno glasanje (pročišćavanje grla kašljem), eksplozivan izgovor slogova, riječi i fraza, tehniku zijevanja, nepotpuno zvučno gutanje, upotrebu nazalnih glasova pri fonaciji. Kao najefikasnije metode posebno se izdvajaju SOVTE program i metoda digitalne manipulacije larinksa.

Autor: Lejla Teskeredžić, prof.